Omówienie wyroku
Powództwo konsumentów o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego (PLN indeksowany do EUR, lipiec 2010 r.) i zapłatę oddalone w całości; sąd stwierdził, że umowa kredytu indeksowanego kursem EURO z lipca 2010 r. jest ważna.
Argumenty przesądzające o oddaleniu powództwa
1. Umowa nie zawiera postanowień niedozwolonych, a więc jest ważna
„Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał procesowy okazał się wystarczający do uznania, że umowa kredytu denominowanego poddana pod osąd nie zawiera postanowień niedozwolonych, na które uwagę zwracali powodowie w pozwie, a w związku z tym nie jest także nieważna.”
„umowa kredytu indeksowanego kursem EURO z lipca 2010 roku jest ważna”
2. Odwołanie się do waluty obcej nie jest sprzeczne z art. 69 Prawa bankowego (I CSKP 55/21, V CSK 382/18)
„Umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej, np. franka szwajcarskiego, nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu przewidzianą w art. 69 ust. 1 pr. bank.”
„Tym samym umowa nie może zostać uznana za nieważną z uwagi na sam fakt jej istotnego elementu konstrukcyjnego, jakim było odwołanie się do waluty obcej przez denominację.”
3. Bank spełnił minimalny standard przejrzystości co do ryzyka kursowego
„Pierwszorzędne znaczenie należy tu nadać literalnej treści pouczenia ujętego w dokumentacji umownej.”
„treść pouczeń zawartych w dokumencie podpisanym przez powodów w dniu składania wniosku kredytowego oraz treść samej umowy wprost wskazywała na ryzyko zmiany wysokości globalnej zadłużenia oraz zmiany wysokości rat na wypadek deprecjacji waluty polskiej do euro.”
„wystarczające byłoby unaocznienie kredytobiorcy, iż każda zmiana kursowa ma skutek w postaci zmiany wysokości zadłużenia oraz zmianę wysokości raty.”
„Tym samym w świetle materiału procesowego sprawy należy uznać, że pozwany spełnił minimalny standard w zakresie przejrzystości wyrażenia zobowiązania w euro informując klientów, z założenia rozsądnych konsumentów o ryzyku kursowym, które może wpływać zarówno na zwiększenie raty i kwoty zadłużenia oraz możliwości uniknięcia tego ryzyka poprzez zaciągnięcie zobowiązania w walucie krajowej, z tym, że na gorszych warunkach oprocentowania.”
4. Kontekst z lipca 2010 r. – ryzyko kursowe było powszechnie znane, a kurs EUR zmienił się nieznacznie
„Szczególnie również ma to istotne znacznie w odniesieniu do daty zawarcia przedmiotowej umowy – lipiec 2010 roku, albowiem powszechnie znane były już wtedy konsekwencje dotyczące zmian kursu oraz odnoszące się do daleko idących wahań kursu EURO na przestrzeni ostatnich 10 lat.”
„Dodatkowo niezbędne jest podkreślenie, iż w dacie zawierania umowy kredytu kurs euro wynosił 3,9993 złotych, zaś w dacie orzekania wynosił 4,2890 złotych.”
„nie sposób w ocenie Sądu automatycznie zakładać, że brak bezpośredniego spełnienia warunków pouczenia, o których stanowi zalecenie, świadczyć miało o niespełnieniu przez postanowienia umowne dotyczące wyrażenia zobowiązania w EUR warunku przejrzystości (jednoznaczności)”
5. Reguła ustalania kursu (średni kurs NBP, spread maksymalnie 10%) jest określona w umowie i weryfikowalna
„sporna umowa określała regułę ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty przez bank, która spełnia minimalny standard przejrzystości.”
„Różnica pomiędzy kursem kupna waluty a kursem sprzedaży waluty wynosi maksymalnie 10% od wartości obu kursów waluty.”
„W ocenie Sądu wzór ustalony w umowie pozwala konsumentowi na dokonanie samodzielnej weryfikacji czy bank stosując dane przeliczenie zastosował kurs ustalony w umowie czy też kurs inny, co mogłoby sugerować nienależyte wykonanie zobowiązania przez przedsiębiorcę i rodzić jego odpowiedzialność odszkodowawczą (art. 471 k.c.).”
6. Możliwość spłaty bezpośrednio w EUR od początku umowy wyklucza rażącą nierównowagę kontraktową
„umożliwienie klientowi spłaty kredytu bezpośrednio w walucie EUR od początku obowiązywania kontraktu prowadzą do wniosku, że brak jest możliwości zarzucenia, iż sporna umowa prowadzi do rażącej nierównowagi kontraktowej pomiędzy bankiem, a jego klientem.”
„konsument-strona umowy będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie nie był zmuszany do jej wykonywania poprzez korzystanie z mechanizmu przeliczeniowego odnoszącego się do tabel kursowych ustalanych przez bank”
7. Nawet eliminacja klauzul przeliczeniowych nie prowadziłaby do nieważności umowy
„strona powodowa pomija okoliczność, iż nawet potencjalne uznanie niedozwolonego charakteru postanowień w części stosowania przeliczeń środków zgromadzonych w złotych na euro w oparciu o tabelę kursową banku nie będzie prowadziło do wniosku o nieważności umowy.”
„Tym samym nawet eliminacja postanowień o konieczności stosowania tabel kursowych dla ustalenia równowartości wymaganej spłaty nie prowadzi do powstania luki w kontrakcie, przez którą nie mógłby on być wykonywany.”
„Nadal będzie bowiem istniało postanowienie wskazujące na możliwość spłaty zobowiązania w walucie EUR w formie bezgotówkowej.”
8. Umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.)
„Nie sposób również wywodzić, aby będąca przedmiotem sporu umowa kredytu była niezgodna z zasadami współżycia społecznego, co również miałoby prowadzić do jej nieważności (art. 58 § 2 k.c.).”
„Sąd nie doszukał się okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko niemu korzyści, w szczególności, że powodowie sami zdecydowali się na produkt tego rodzaju.”
