Omówienie wyroku
Powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytu budowlano-hipotecznego indeksowanego do EUR (2010 r.; waluta spłaty: EUR) i zapłatę (53.592,92 EUR) oddalone w całości, wraz z żądaniem ewentualnym (6.455,28 EUR); powodowie od początku spłacali kredyt bezpośrednio w EUR.
Argumenty przesądzające o oddaleniu powództwa
1. Umowa nie zawiera postanowień niedozwolonych i nie jest nieważna
„Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.”
„umowa kredytu indeksowanego poddana pod osąd nie zawiera postanowień niedozwolonych, na które uwagę zwracał pozew, a w związku z tym nie jest także nieważna.”
„analiza zgromadzonego w sprawie materiału procesowego nie dawała podstaw do uznania, że zawarta przez stronę powodową z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowa kredytu jest nieważna.”
2. Odwołanie się do waluty obcej nie jest sprzeczne z art. 69 Prawa bankowego ani z zasadą swobody umów
„Umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu przewidzianą w art. 69 ust. 1 pr.bank.”
„Tym samym umowa nie może zostać uznana za nieważną z uwagi na sam fakt jej istotnego elementu konstrukcyjnego, jakim było odwołanie się do waluty obcej przez indeksację.”
„samo wprowadzenie do Umowy postanowienia przewidującego mechanizm indeksacji – z wyżej wskazanych już względów – nie było sprzeczne z treścią art. 69 ust. 1 i 2 UPrB, gdyż nie naruszało zasady swobody umów, wyrażonej w art. 3531 k.c.”
3. Bank wypełnił obowiązek informacyjny – dokumenty kompleksowo opisywały ryzyka, powodowie je podpisali (dwukrotnie), mogli dopytywać i konsultować projekt umowy
„Dokumenty te kompleksowo i szczegółowo opisywały zakres ryzyk związanych z oferowanym przez bank produktem kredytowym, jak również mechanizm indeksacyjny stosowany przez bank przy wypłacie i spłacie tego rodzaju zobowiązania kredytowego.”
„Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom powodów, z których wynikać miał rzekomy absolutny brak informacji co do charakteru kwestionowanej umowy.”
„Przed podpisaniem umowy powodom przesłano projekt umowy na adres poczty elektronicznej. Powodowie zgłaszali swoje wątpliwości, dotyczące treści draftu umowy, pracownikowi banku, który odpowiadał na ich pytania.”
„powodowie podpisali dwukrotnie informację o ryzyku, w której w sposób jasny i przystępny zostało wyjaśnione, czym jest ryzyko związane z kredytem indeksowanym do EUR – przy składaniu wniosku oraz jako załącznik do umowy kredytu.”
„okoliczność, czy powodowie zapoznali się z powyższymi informacjami, czy też nie, nie może w żadnym razie obciążać pozwanego banku, który na piśmie (i to dwukrotnie) przedstawił powodom kompleksowe informacje o ryzyku kursowym.”
„pozwany spełnił minimalny standard w zakresie przejrzystości wyrażenia zobowiązania w euro informując klientów, z założenia rozsądnych konsumentów o ryzyku kursowym, które może wpływać zarówno na zwiększenie raty i kwoty zadłużenia oraz możliwości uniknięcia tego ryzyka poprzez zaciągnięcie zobowiązania w walucie krajowej, z tym że na gorszych warunkach oprocentowania.”
4. Wyrażenie zobowiązania w walucie obcej nie jest niedozwolone; przeciętny konsument rozumie zmienność kursów, a w 2010 r. znane były już wahania kursu CHF
„Niedozwolonego charakteru nie miało także wyrażenie przedmiotu zobowiązania w walucie obcej (EUR).”
„zdaniem Sądu przeciętnemu konsumentowi nie powinno nastręczać trudności przy uwzględnieniu wiedzy powszechnie znanej, że wyrażenie przedmiotu zobowiązania kredytobiorcy w walucie obcej uzależnia wysokość jego świadczenia od kursów walut względem waluty macierzystej, które z założenia są zmienne.”
„W 2010 roku osobom, które ubiegały się o kredyty hipoteczne w walucie obcej znany był już bowiem fakt, dotyczący znacznych wahań kursu innej waluty obcej, tj. waluty CHF.”
„Tym samym świadomość ryzyka kursowego u powodów mogła i powinna być wyższa niż u kredytobiorców, którzy zawierali umowy kredytu, powiązanego z walutą obcą, w latach 2006 –2008.”
5. Powodowie od zawarcia umowy spłacali kredyt bezpośrednio w EUR – klauzula indeksacyjna dotycząca spłaty nie miała do nich zastosowania, a ich interes ekonomiczny nie został naruszony
„powodowie od dnia zawarcia umowy spłacali zaciągnięte zobowiązanie kredytowe bezpośrednio w walucie EUR (ustalenie poczynione przez strony w treści § 1 ust. 1 pkt 20 umowy), co wyłączało uprawnienie kredytobiorców do spłaty kredytu w walucie PLN (§ 7 ust. 8 zdanie trzecie umowy), co z kolei skutkowało brakiem zastosowania w odniesieniu do powodów klauzuli indeksacyjnej zawartej w treści umowy dotyczącej spłaty kredytu w oparciu o kurs waluty obcej ustalany przez Bank”
„klauzula indeksacyjna odnosząca się do spłaty kredytu, nie miała zastosowania do powodów, albowiem w treści spornej umowy zastrzeżono jednoznacznie, że spłata wszelkich zobowiązań kredytowych, wynikających z przedmiotowej umowy, będzie następowała bezpośrednio w walucie indeksacji, tj. w walucie EUR.”
„Tym samym nie sposób stwierdzić jakoby w tym zakresie interes ekonomiczny strony powodowej został naruszony nie tylko w rażący sposób, ale wręcz w jakikolwiek sposób.”
6. Klauzula wypłaty jest jednoznaczna: średni kurs NBP + spread maksymalnie 10%; bank prawidłowo ustalił kursy, a różnica wobec kursu NBP nie była rażąca
„klarownie precyzował zasady określania przez bank wysokości kursu kupna i sprzedaży waluty indeksacji kredytu, który znajdował zastosowanie do przeliczenia kwoty uruchamianego kredytu i obliczania należności z tytułu rat kredytu i odsetek, w oparciu o kurs waluty EUR ogłaszany przez NBP w dniu poprzedzającym wypłatę kwoty kredytu lub spłatę poszczególnej raty”
„zdaniem Sądu klauzula ta została sprecyzowana przez bank jednoznacznie, w szczególności w treści załącznika nr 6, stanowiącego integralną część umowy kredytu.”
„W ocenie Sądu bazowanie przez bank na średnim kursie waluty EUR, ogłaszanym w poprzednim dniu roboczym przez Narodowy Bank Polski, przy ustaleniu kursu waluty obcej właściwego do wypłaty i spłaty każdorazowej raty kredytu, stanowi kryterium obiektywne, precyzyjne i jednoznaczne.”
„Ponadto analizowany mechanizm indeksacyjny został autonomicznie obwarowany przez bank ustaloną wysokością spreadu walutowego wynoszącego maksymalnie 10% od wartości kursu kupna i kursu sprzedaży waluty EUR.”
„bank prawidłowo ustalił kursy waluty obcej, w oparciu o które przeprowadzono ww. operacje, albowiem mieściły się one w ramach 10 procentowego spreadu walutowego ustalonego przez bank.”
„Zarówno przy wypłacie pierwszej, jak i drugiej transzy kredytu bank nie wykroczył zatem, poza ustalony przez siebie spread walutowy, wypełniając tym samym ustalenia poczynione przez strony, przy zawarciu spornej umowy kredytu.”
„Powyższa wartość nie stanowi bowiem nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków wynikających z umowy na niekorzyść powodów.”
7. Brak przesłanek abuzywności (art. 385¹ k.c.) – postanowienia nie naruszają dobrych obyczajów ani rażąco interesów konsumenta
„nie zostały spełnione wszystkie przesłanki, określone w powołanym wyżej art. 3851 k.c., aby uznać postanowienia łączącej strony Umowy, dotyczące mechanizmu indeksacji, za klauzule abuzywne.”
„w tym konkretnym stanie faktycznym kwestionowane przez powodów postanowienia umowne nie kształtują praw i obowiązków powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają ich interesów w sposób rażący.”
„w ocenie Sądu spełniają one kryterium jednoznaczności, jak również, w tym konkretnym stanie faktycznym nie kształtują one praw i obowiązków powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają ich interesów w sposób rażący.”
8. Powództwo stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) – brak pokrzywdzenia powodów, mechanizm indeksacji był jednorazową „usługą kantorową"
„powoływanie się przez powodów na ich uprawnienie wynikające z przepisów art. 3851 i nast. k.c., stanowi w ocenie Sądu nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), z uwagi na brak pokrzywdzenia powodów przez bank, w świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy.”
„wytoczenie przez powodów przedmiotowego powództwa, w świetle ustalonych przez Sąd w niniejszym postępowaniu faktów, stanowiło nadużycie prawa podmiotowego.”
„brak jest w stanie faktycznym niniejszej sprawy pokrzywdzenia strony powodowej. Mechanizm indeksacji odnosił się bowiem wyłącznie do wypłaty kwoty udzielonego powodom kredytu (klauzule indeksacyjne dotyczące spłaty kredytu zostały wyłączone przez same strony, w treści spornej umowy).”
„stanowił de facto jednorazową usługę kantorową, bowiem dotyczyła ona wyłącznie wypłaty kwoty kredytu i ustalenia salda zadłużenia powodów w walucie EUR.”
„powodowie, za środki pochodzące z kredytu, nabyli nieruchomość, w której mieszkają do chwili obecnej.”
„powodowie nie spłacają zobowiązania kredytowego w walucie polskiej, co powoduje, iż nie ponoszą oni ewentualnych skutków stosowania przez bank mechanizmu indeksacyjnego dotyczącego spłaty ich zobowiązania kredytowego.”
9. Umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.)
„Nie sposób również wywodzić, aby będąca przedmiotem sporu umowa kredytu była niezgodna z zasadami współżycia społecznego, co również miałoby prowadzić do jej nieważności (art. 58 § 2 k.c.).”
„Sąd nie doszukał się okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko jemu korzyści, w szczególności, że powodowie sami zdecydowali się na produkt tego rodzaju.”
10. Roszczenie ewentualne (tzw. odwalutowanie) jest niezasadne – koncepcja nie ma oparcia normatywnego
„postanowienia te nie mają charakteru niedozwolonego z uwagi na ich treść normatywną oraz systematykę i charakter umowy, co szerzej zostało już omówione, zatem roszczenie o zasądzenie kwot nadpłat, opierane o koncepcję uznania kredytu, jako kredyt złotowy oprocentowany stawką referencyjną EURIBOR, również nie zasługiwało na uwzględnienie.”
„koncepcja odwalutowania kredytu nie ma swojego oparcia normatywnego.”
