Omówienie wyroku
Powództwo główne (ustalenie nieważności umowy kredytu budowlano-hipotecznego indeksowanego do EUR i zapłata) oraz powództwa ewentualne oddalone w całości; walutą spłaty było EUR i powodowie spłacali kredyt w tej walucie od początku trwania umowy.
Argumenty przesądzające o oddaleniu powództwa
1. Powództwo – zarówno główne, jak i ewentualne – jest niezasadne; powodowie nie wykazali przesłanek nieważności umowy
„Powództwo nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie - zarówno w zakresie żądania głównego, jak i ewentualnego.”
„Brak jest zatem podstaw do uznania przedmiotowej umowy za nieważną.”
„Powodowie nie wykazali przesłanek nieważności umowy.”
„W konsekwencji żądanie pozwu o ustalenie nieważności umowy i zwrot wszystkich wpłaconych przez powodów kwot tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oddalono jako niezasadne.”
2. Indeksacja mieści się w swobodzie umów i w konstrukcji umowy kredytu z art. 69 Prawa bankowego
„Należy stwierdzić, że samo wprowadzenie do umowy kredytu bankowego postanowień dotyczących indeksacji czy denominacji kredytu mieści się, co do zasady, w granicach swobody umów i nie stanowi naruszenia przepisów ustawy.”
„nie budzi wątpliwości Sądu, iż umowa zawarta pomiędzy stronami spełniała wymogi art. 69 ustawy Prawo bankowe, stanowiąc jedną z wykształconych w obrocie odmian takiej umowy.”
„Umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu przewidzianą w art. 69 ust. 1 Prawa bankowego.”
„W świetle tego przepisu Sąd uznał, że waloryzacja wartością euro kredytu zaciągniętego przez powodów nie może być uznana za sprzeczną z prawem.”
„Przedmiotowa umowa – co do zasady – nie może być uznana za nieważną ze względu na określenie świadczeń stron poprzez zastosowanie klauzul indeksacyjnych.”
3. Zasady ustalania kursów (średni kurs NBP, odchylenie maksymalnie 10%) zostały określone w umowie, są jasne i weryfikowalne; bank nie miał swobody dowolnego ustalania kursów
„Zasady ustalania kursów waluty euro przez Bank zostały bowiem określone w treści samej umowy.”
„uprawnienie banku do ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty euro, do której indeksowany jest kredyt, nie było dowolne i nieograniczone, jak twierdzą powodowie.”
„Sposób ustalania kursów przez bank został zatem określony w umowie i odbywał się według jasnych, precyzyjnych i przejrzystych reguł. Możliwa była zatem weryfikacja czy kursy stosowane przez pozwany Bank (i jego poprzednika prawnego) nie przekraczały wyznaczonego w powyższym dokumencie limitu 10% od kursu NBP.”
„Swoboda ustalania kursów dostępna pozwanemu była zatem ograniczona w powyższy sposób.”
„nie można uznać, aby w tym zakresie ustalenia Banku były dowolne, czy arbitralne.”
„kwestionowane postanowienia umowy i regulaminu, dotyczące klauzul przeliczeniowych, określają główne świadczenia stron umowy oraz zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny, stwierdzić należało, iż nie spełniają one przesłanek uznania za abuzywne.”
4. Bank rzetelnie poinformował o ryzyku kursowym – oferta, symulacje i trzykrotne pouczenia; powodowie mieli świadomość ryzyka
„Brak symulacji zmiany wysokości salda w przeliczeniu na złotówki nie uzasadnia stanowiska o braku rzetelnej informacji w zakresie ryzyka kursowego.”
„Saldo powodów po pierwszym przeliczeniu w dniu uruchomienia kredytu PLN na euro było stałe i było wyrażone w euro. Zmiany kursu waluty nie wpływały na wysokość raz ustalonej kwoty zobowiązania, która mogła się zmniejszać wyłącznie na skutek spłat kapitału.”
„Informacja ta została przedstawiona prostym i zrozumiałym językiem pod względem gramatycznym i ekonomicznym.”
„Analogiczny zakres informacji powodowie otrzymali jeszcze dwukrotnie, a mianowicie w chwili składania wniosku o kredyt, a następnie w chwili zawierania umowy”
„Powodowie mieli świadomość wahań kursów oraz ryzyka walutowego, jakie na siebie przyjęli. Byli kilkakrotnie pouczani na kolejnych etapach związanych z przystępowaniem i realizowaniem przedmiotowej umowy o ryzyku walutowym oraz jego bezpośrednim przełożeniu na wysokość salda i raty kredytu.”
„Tym niemniej powodowie z pewnością miał świadomość ryzyka kursowego i możliwości znacznego wzrostu kursu euro”
5. Powodowie spłacali kredyt w EUR od pierwszej raty – klauzule kursowe dotyczące spłaty w ogóle nie miały do nich zastosowania
„Waluta spłaty kredytu została ustalona w walucie euro (§ 1 ust. 1 pkt 20 umowy i w tej walucie powodowie spłacali kredyt od początku trwania umowy.”
„umożliwienie klientowi spłaty kredytu bezpośrednio w walucie euro od początku obowiązywania kontraktu prowadzą do wniosku, że brak jest możliwości zarzucenia, iż sporna umowa prowadzi do nierównowagi kontraktowej pomiędzy bankiem, a jego klientem z uwagi na sposób spłaty kredytu.”
„powodowie od pierwszej raty dokonywali spłat kredytu wyłącznie w walucie euro, a więc do przeliczeń kursowych na etapie spłaty kredytu w ogóle nie miały zastosowania kursy waluty euro z tabeli kursów banku.”
„W stosunku do powodów nigdy nie znalazły one zastosowania gdyż powodowie od samego początku trwania umowy spłacali kredyt w walucie obcej.”
„Ich abuzywność w żaden sposób nie mogła rzutować na kwestię ważności całej umowy kredytowej.”
„Sama bowiem spłata kredytu odbywała się z bezpośrednio w walucie indeksacji tj. w euro – z wyłączeniem jakiegokolwiek ryzyka kursowego.”
6. Nieważność jest rozwiązaniem ostatecznym (art. 385¹ § 2 k.c., art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13); cel umowy został zrealizowany, a umowa może być wykonywana
„Stosownie do art. 3851 § 2 kc, stanowiącego implementację do polskiego systemu prawnego art. 6 ust. 1 in fine dyrektywy nr 93/13, należy dążyć do utrzymania umów w mocy, a zatem nieważność to rozwiązanie ostateczne, gdy pozostawienie umowy w obrocie prawnym – z uwagi na jej poważne wady – jest już niemożliwe.”
„Dlatego w ocenie Sądu uwzględnienie powództwa głównego stałoby w sprzeczności z art. 3851 § 2 kc oraz art. 6 ust. 1 in fine dyrektywy nr 93/13. Cel umowy kredytowej został w pełni zrealizowany i nie ma żadnych przeszkód do spłaty kredytu przez powodów. Od początku można było spłacać kredyt w walucie euro i w taki sam sposób powinni dalej spełniać swoje świadczenie.”
„Nawet zatem potencjalne uznanie niedozwolonego charakteru postanowień kwestionowanych przez powodów dotyczących przeliczeń kursowych umowy nie prowadziłoby do wniosku o nieważności całej umowy.”
7. Powodowie nie wykazali rażącego naruszenia swoich interesów – ciężar dowodu (art. 6 k.c.)
„Na tę kluczową okoliczność nie przedstawiono żadnych dowodów – nawet powodowie w toku swoich zeznań nie byli w stanie wskazać, jakiego rodzaju straty mieli ponieść w związku z umową”
„Natomiast w niniejszym postępowaniu powodowie nie wykazali, aby sporna umowa była nieważna jako sprzeczna z powołanymi przez nich przepisami prawa, bądź aby kwestionowane przez nich postanowienia stanowiły klauzule abuzywne, co mogłoby skutkować nieważnością umowy.”
„Poniesienie ryzyka kursowego związanego z możliwością zmiennej wartości euro było rekompensowane przez zastosowanie niższej stopy procentowej.”
8. Umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.)
„Powodowie nie powołali się na konkretne zasady, zaś uznanie umowy za nieważną może nastąpić jedynie w wypadkach wyjątkowych, posiadających mocne uzasadnienie aksjologiczne”
„Sąd nie doszukał się okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko niemu korzyści.”
„powodowie nie wykazali, aby zaistniały wyjątkowe okoliczności np. aby strona pozwana wykorzystała nieporadność powodów lub ich przymusowe położenie.”
„Ryzyko walutowe jest immanentną cechą kredytów walutowych (w sytuacji osiągania dochodów w walucie polskiej), co jednak nie daje podstaw do uznania postanowień umownych odnoszących się do kredytu w walucie obcej za naruszających dobre obyczaje.”
