Omówienie wyroku
Powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu konsolidacyjnego (PLN indeksowany do EUR, 2011 r.; waluta spłaty: EUR) i zapłatę 50.880,24 EUR oddalone w całości; powodowie, doświadczeni kredytobiorcy (wcześniej kredyty w CHF), spłacali kredyt w EUR od początku.
Argumenty przesądzające o oddaleniu powództwa
1. Umowa spełnia wymogi art. 69 Prawa bankowego i nie jest sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego ani z zasadami współżycia społecznego
„Powództwo podlegało oddaleniu.”
„brak było podstaw do uznania zawartej umowy za nieważną z uwagi na wykreowanie stosunku prawnego sprzecznego z naturą stosunku zobowiązaniowego oraz sprzecznego z zasadami współżycia społecznego.”
„zawiera ona wszystkie elementy przedmiotowo istotne.”
„Powyższa umowa spełnia zatem wymagania określone w art. 69 ust. 1 Prawa bankowego.”
2. Klauzule indeksacyjne mieszczą się w swobodzie umów (art. 358¹ § 2 i 353¹ k.c.) i nie powodują nieważności umowy
„Umowa nie może być uznana za nieważną ze względu na określenie świadczeń stron poprzez zastosowanie klauzul indeksacyjnych.”
„waloryzacja wartością euro kredytu zaciągniętego przez powodów nie może być uznana za sprzeczną z prawem.”
„wprowadzenie do umowy kredytu bankowego postanowień dotyczących przeliczania kwoty kredytu mieści się w granicach swobody umów i nie stanowi naruszenia art. 69 Prawa bankowego i art. 3531 k.c.”
„Mechanizm indeksacji jest związany ze sposobem określenia wysokości zobowiązań stron i nie prowadzi do braku określenia tych zobowiązań”
3. Umowa przewidywała tylko jednokrotne przeliczenie (przy wypłacie), a spłata następowała w EUR – orzecznictwo o jednostronnym ustalaniu kursów dotyczy innych stanów faktycznych
„z uwagi na treść zawartej umowy zgodnie z która spłaty kredytu następowały w walucie euro tylko to pierwsze przeliczenie oparte było na kursie stosowanym w pozwanym banku.”
„cytowane judykaty dotyczą w istocie innych stanów faktycznych niż ten rozpoznawany w sprawie niniejszej.”
„zawarta umowa przewidywała tylko jednokrotne przeliczenie – kwoty wypłaconego kredytu na walutę euro a na etapie dalszego wykonywania umowy przeliczenia już nie następowały albowiem powodowie spłacali kredyt właśnie w walucie euro.”
„W takich okolicznościach nie dochodziło więc do sytuacji w której na etapie wieloletniego wykonywania umowy pozwany bank mógł wykorzystywać możliwość jednostronnego ustalania kursu waluty do jednostronnego kształtowania sytuacji kontrahenta.”
„fakt, że przyjęta zasadą spłaty kredytu było spłacanie go w walucie euro podważa argumentację strony powodowej w której powołuje się ona na orzecznictwo dotyczące stanów faktycznych, w których spłaty rat kredytów walutowych były dokonywane w złotówkach”
4. Uprawnienie banku do ustalania kursów nie było dowolne – umowa określała zasady (NBP + max 10%), a powodowie mogli zweryfikować kurs przy dyspozycji wypłaty i wycofać się
„uprawnienie banku do ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty EUR, do której indeksowany jest kredyt, nie było dowolne i nieograniczone, jak twierdzą powodowie.”
„Możliwa była zatem weryfikacja czy kursy stosowane przez Bank nie przekraczały wyznaczonego w powyższym dokumencie limitu 10% od kursu NBP.”
„W analizowanym przypadku brak jest podstaw do uznania, że zastrzeżone w umowie uprawnienie banku do ustalania kursów wymiany waluty indeksacyjnej było niczym nieograniczone, a w konsekwencji by wykraczało poza zasadę swobody umów wyrażoną w art. 3531 k.c., tj. by naruszało naturę zobowiązania umownego, bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub zasady współżycia społecznego.”
„powodowie wydając dyspozycję uruchomienia kredytu i ustaliwszy w banku dzień uruchomienia kredytu mogli zapoznać się z wysokością obowiązującego w banku kursu kupna waluty oraz zweryfikować go w odniesieniu do zapisów załącznika nr 6, by ustalić precyzyjnie wysokość swojego zobowiązania w walucie obcej. Pozwalało im to na podjęcie świadomej i racjonalnej decyzji co do mającego powstać zobowiązania.”
„To iż zdecydowali się na złożenie takiej dyspozycji wskazuje wprost, że akceptowali powyższe.”
5. Powodowie byli doświadczonymi kredytobiorcami walutowymi – sąd nie dał wiary zeznaniom o braku wiedzy i informacji
„Sąd nie dał wiary zeznaniom powodów co do zakresu informacji jakie otrzymali od doradcy kredytowego i braku wiedzy na temat nabywanego produktu.”
„powodowie byli już klientami innych zobowiązań kredytowych powiązanych z walutami obcymi i osobiście doświadczyli jaki wpływ na zasady spłaty kredytu miały wahania kursowe.”
„W ocenie Sądu nie jest prawdopodobne, aby powodowie podjęli decyzję o związaniu się długoterminowym kredytem na wysoką kwotę bez szczegółowego zapoznania się z warunkami udzielonego kredytu.”
„Powodowie mogli nie wiedzieć, o ile konkretnie wzrośnie kurs EUR i czy będzie to wzrost istotny. Wiedzieli natomiast, że wzrost ten przełoży się na wysokość raty spłaty kredytu oraz wysokość zadłużenia w złotych polskich.”
„powodowie doskonale orientowali się na czym polega indeksowanie kredytu do waluty obcej, tj. to że kwota wypłaconego im kredytu w PLN będzie przeliczana po kursach kupna waluty euro na kwotę w euro, która to kwotą stanowić będzie następnie podstawę do określenia wysokości podlegających spłacie rat kapitałowych i odsetkowych.”
6. Kontekst z 2011 r. – informacje o spreadach i ryzyku kursowym były powszechnie znane
„W chwili ubiegania się o kredyt przez powodów powszechnie znane były informacje o stosowanych przez bank spreadach i własnych kursach przy wykonywaniu umów powiązanych z walutą obcą.”
„Zawierając umowę w 2011 r. powodowie musieli także mieć świadomość wahań kursu walut albowiem w drugiej połowie 2008 r. nastąpił znaczny wzrost kursów walut, i możliwości zmaterializowania się ryzyka, a także jego nieograniczoności.”
„Nie można zatem dać wiary powodom, że nie otrzymali rzetelnej i jasnej informacji na temat nabywanego produktu.”
7. Bank dopełnił obowiązku informacyjnego – szeroki zakres informacji podanych prostym językiem; konsument jako osoba dobrze poinformowana i dbająca o własne interesy
„w okolicznościach sprawy nie można było przyjąć, iż kredytujący Bank nie dopełnił obowiązku należytego poinformowania strony powodowej o ryzyku walutowym.”
„Powodowie otrzymali szeroki zakres informacji dotyczących ryzyka walutowego, wpływu zmiany kursu waluty na wysokość rat kredytu, a także zadłużenia powodów w przeliczeniu na PLN oraz stosowania spreadu (wprost posługując się takim pojęciem i go definiując) i jego maksymalnej wysokości oraz wpływu spreadu na wysokość rat kredytowych, ryzyka zmiany procentowej.”
„Powodowie niewątpliwie zmieniali strukturę swoich zobowiązań z waluty CHF na walutę euro zdając sobie sprawę, że treść zawieranej umowy uzależnia wysokość ich zobowiązań od tendencji wpływających na kurs waluty indeksacji oraz z tego, że zmiany kursowe które mogą nastąpić mają nieograniczony zakres i są zależne od aktualnej sytuacji ekonomicznej.”
„Informacje zawarte w oświadczeniach oraz w załączniku nr 6 do umowy zostały sformułowane prostym i zrozumiałym językiem i pozwalały powodom na podjęcie świadomej decyzji co do nabywanego produktu.”
„Stosowanie przez bank dwóch różnych kursów było normą w obrocie walutami obcymi.”
„konsument to nie jest osoba nieświadoma, którą należy zawsze chronić w kontaktach z profesjonalistą jakim jest bank, lecz uznaje się model konsumenta, jako osoby dobrze poinformowanej, uważnej i działającej racjonalnie, a więc dbającej o własne interesy.”
8. Klauzule dotyczą głównych świadczeń i zostały określone jednoznacznie; 10% widełki nie naruszają rażąco interesów konsumentów, a powodowie uniezależnili się od tabel banku spłatą w EUR
„postanowienia kredytu walutowego dotyczące ustalania zasad ustalania kursu waluty na potrzeby rozliczania kredytu uznaje się powszechnie za postanowienia określające główne świadczenia stron.”
„W ocenie Sądu w takich okolicznościach brak jest podstaw do przyjmowania, iż określone w tym załączniku 10 % widełki wahania kursu kupna i sprzedaży były zbyt wysokie i rażąco naruszały interesy konsumentów.”
„W tym zakresie powyższy parametr był jednoznacznie określony i skoro dotyczył ona istotnego warunku umowy brak jest podstaw do badania jego wysokości przez pryzmat regulacji klauzul abuzywnych.”
„Powodowie mieli zatem możliwość skontrolowania kursu stosowanego przez bank i nie byli nim zaskakiwani.”
„Na etapie wykonywania umowy dokonywali zaś spłat w walucie euro i uniezależniali się od kursów oferowanych w tabelach banku. Mieli zatem świadomość zarówno zasad indeksacji jak i ryzyka walutowego związanego z zaciągnięciem zobowiązania.”
„dla uznania, w okolicznościach sprawy, postanowień treści załącznika nr 6 do Umowy za niedozwolone postanowienia umowne nie ma znaczenia treść orzeczeń wydanych w innych postępowaniach w tym orzeczenia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta.”
