Omówienie wyroku
Powództwo główne o zapłatę (21.252,89 zł i 45.862,67 EUR) oraz ewentualne (30.787,50 EUR) oddalone; kredyt budowlano-hipoteczny z 2011 r. w PLN indeksowany do EUR, początkowo spłacany w PLN, od 2012 r. w EUR; wyrok wskazuje, że do dnia 05.09.2023 r. powodowie nie spłacili jeszcze kapitału kredytu.
Argumenty przesądzające o oddaleniu powództwa
1. Kredyt indeksowany mieści się w ogólnej konstrukcji umowy kredytu z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego
„Umowa kredytu indeksowanego mieści się w ogólnej konstrukcji umowy kredytu bankowego, o której mowa w art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, gdyż zawiera niezbędne elementy konstrukcyjne tej umowy.”
„Przedmiot świadczenia banku był stronom znany w chwili zawarcia umowy i była to kwota XXX zł. Wysokość konkretnych rat – a więc sposób wykonania zobowiązania – nie była znana, ale nie jest to sprzeczne z prawem, gdyż wysokość świadczenia (tu: rat kapitałowo-odsetkowych) musi być znana najpóźniej w chwili jego wykonania.”
2. Indeksacja, także ze spreadem, jest dopuszczalna na zasadzie swobody umów; ustawa antyspreadowa tylko uszczegółowiła warunki
„Taki zapis nie skutkuje nieważnością umowy.”
„Ustawa z dnia 29.07.2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, obowiązująca od dnia 26.08.2011 r., która przewidywała regulacje poświęcone kredytom denominowanym i indeksowanym (np. art. 69 ust. 4a Prawa bankowego), miała na celu jedynie uszczegółowienie warunków tych rodzajów kredytów, nie zaś wprowadzenie ich do systemu.”
„Nie ulega wobec tego wątpliwości, że wprowadzenie w umowie klauzul indeksacyjnych do obcej waluty samo w sobie nie może być ocenione jako sprzeczne z prawem lub naturą stosunku kredytowego.”
„Stosowanie różnych mierników wartości dla świadczeń obu stron nie jest sprzeczne z prawem.”
„Sąd Najwyższy wielokrotnie wyraził pogląd, iż zastosowanie indeksacji przewidującej spread nie jest sprzeczne z art. 69 ust. 1 prawa bankowego”
3. Powodowie byli informowani o ryzyku kursowym i świadomie wybrali kredyt indeksowany do EUR, a indeksacja została uzgodniona indywidualnie
„W 2011 r. XXX oferował zarówno kredytu złotowe, jak i kredyty indeksowane do waluty obcej. Wybór rodzaju kredytu należał do klienta.”
„powodowie przed zawarciem umowy byli informowani przez doradcę kredytowego o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz rozumieli wynikające z tego konsekwencje, tj. zdawali sobie sprawę z tego, iż niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu i wzrost zadłużenia wyrażonego w złotych polskich.”
„Doradca kredytowy poinformował także powodów o stosowaniu przez Bank do rozliczeń umowy kursów waluty ustalanych przez bank, publikowanych w Tabeli kursów.”
„klauzula indeksacyjna w ścisłym jej znaczeniu (klauzula wprowadzająca indeksację do EUR) została przez strony uzgodniona indywidualnie, a powodowie świadomie wybrali kredyt indeksowany do EUR, wiedząc, że nie jest to kredyt złotowy”
4. Brak sprzeczności z zasadami współżycia społecznego – niższe raty, brak gwarancji kursu, ryzyko immanentnie związane z kredytem indeksowanym
„Brak jest w ocenie Sądu podstaw do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.”
„Zaciąganie zobowiązań indeksowanych do obcej waluty w celu skorzystania z mającej do nich zastosowanie korzystniejszej dla kredytobiorcy stawki oprocentowania jest immanentnie związane z ponoszeniem ryzyka kursowego, co jest faktem powszechnie znanym.”
„Wysokość rat uiszczanych przez powodów na rzecz Banku była (co jest niesporne) niższa od rat dla tożsamego kredytu zaciągniętego w złotówkach.”
„Powodowie nie wykazali, by pracownicy Banku gwarantowali powodom, że wzrost kursu euro nie przekroczy określonej wartości lub zapewniali powodów, że raty nigdy nie wzrosną powyżej określonego pułapu; nie wykazali, że strona pozwana posiadała wiedzę o mającym nastąpić w przyszłości wzroście kursu EUR i zataiła ją przed powodami.”
5. Ryzyko kursowe jest zwykłym, powszechnie znanym ryzykiem i obciąża obie strony umowy
„z wykonywaniem opisanej umowy nie wiąże się żadne szczególne ryzyko poza normalnym ryzykiem kursowym, związanym ze zmianą kursów walut obcych, którego konsumenci winni być świadomi.”
„Ryzyko kursowe obciąża nadto obie strony, w związku z czym nie można także stwierdzić, iż umowa taka ze swej natury zakłada pokrzywdzenie kredytobiorcy.”
„W sytuacji spadku kursu EUR poniżej poziomu z dnia zawarcia umowy i jego utrzymywania się, bank nie otrzymałby zwrotu wypłaconego kapitału, a zatem także ponosił ryzyko kursowe; ponosił też ryzyko zmiany stopy referencyjnej EURIBOR 3 M dla EUR.”
6. Umowa nie jest nieważna – główne żądanie zapłaty, oparte na nieważności, podlega oddaleniu
„Są to elementy wystarczające dla uznania umowy za obowiązującą, przez co nie ma podstaw do przyjęcia jej nieważności.”
„Rozwiązanie takie jest zgodne z przepisami prawa, w tym celami dyrektywy 93/13, w której nie przewidziano bezwzględnej nieważności umów zawierających postanowienia niedozwolone, ale przeciwnie – jako zasadę przyjęto zachowanie umowy w mocy.”
„Skoro zatem umowa kredytu nie jest nieważna, to nie zasługiwało na uwzględnienie zgłoszone jako główne żądanie zapłaty, oparte było ono bowiem na zarzucie nieważności umowy kredytu.”
7. Nawet przy nieważności nie powstałoby bezpodstawne wzbogacenie banku – powodowie nie spłacili jeszcze kapitału
„nawet w przypadku przyjęcia nieważności umowy kredytu, żądanie zapłaty nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ po stronie banku nie powstało bezpodstawne wzbogacenie kosztem powodów.”
„Tymczasem kredytobiorcy spełniali świadczenia polegające na zwrocie pozwanemu bankowi środków, które wcześniej od niego otrzymali.”
„Z faktu, że „coś świadczono", nie wynika jeszcze, że świadczenie może być przedmiotem kondykcji.”
„przesłanką roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia jest także równoczesne istnienie wzbogacenia pozwanego i odpowiadające mu zubożenie powoda.”
„przyjmując średni kurs EUR ogłaszany przez NBP (4,6065 zł) spłata dokonana przez powodów w walucie euro stanowi równowartość kwoty 211.266,39 zł.”
„powodowie nie spłacili jeszcze kapitału kredytu, dlatego ich roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest bezzasadne.”
8. Roszczenie ewentualne: kredyt nie może zostać potraktowany jako niewaloryzowany, a powodowie nie wykazali nadpłaty
„Jak wyżej wskazano, waloryzacja do EUR została indywidualnie uzgodniona przez strony, zatem traktowanie kredytu jako niewaloryzowanego prowadziłoby do niedopuszczalnej zmiany prawnego charakteru umowy”
„Powodowie nie wykazali, w jakiej wysokości dokonali ewentualnej nadpłaty kredytu, dlatego powództwo ewentualnie również podlegało oddaleniu.”
